Onveranderde Augsburgse Confessie

De Augsburgse confessie is de neerslag van een turbulente tijd die volgde op het aanslaan van de 95 stellingen op 31 oktober 1517. Het document was een bezinning op vragen en bezwaren, op het soms revolutionaire optreden, op overdrijven en misverstanden.

In 1524 werd op een rijksdag gesproken over een nieuw te houden rijksdag waarop geloofsvragen behandeld zouden worden. De Rijksdag was een vergadering van alle Duitse vorsten en bisschoppen. Rome verzocht herhaaldelijk om een concilie, maar het Duitse rijk reageerde hier niet op. Uiteindelijk zou deze rijksdag in 1530 plaatsvinden.

De keizer was plan de geestelijke eenheid te herstellen, eenheid die nodig was omdat de turken ondertussen voor de poorten van Wenen lagen. Luther mocht niet op rijksdag aanwezig zijn, Melanchton, vriend en collega van Luther wel. De Augsburgse Confessie is dan ook door hem opgesteld.

De confessie begint met een fraaie voorrede, waarna de confessie verder gaat met oude conciliebesluiten, vervolgens volgt een artikel over de erfzonde. Tot zover niets aanstootgevends voor de Rooms-Katholieken, de Augsburgse confessie liet dan ook zien: zie maar, wij zijn katholieken. Maar uiteindelijk wordt de zaak wel scherp gesteld: ‘De mens kan van nature God niet vrezen’ wat uiteindelijk leid tot een beschrijving van ‘rechtvaardiging van de goddeloze’ .

De Tekst van de confessie komt niet zomaar uit het niets. Luther had in 1528 een geloofssamenvatting geschreven, met een trinitarisch karakter, waarin hij spreekt over Christus, die voor ons instaat als een trouw, barmhartig middelaar en Heiland en als de enige priester en visschop van onze zielen. Kortom: de rechtvaardiging door Christus, niet door eigen werken. De tekst van de Augsburgse confessie (1530) sluit nauw aan bij de tekst van de geloofssamenvatting van Luther (1528)

Ondertussen waren en stukken van Luthers tegenstanders in omloop, waarin op diverse punten Luther’s leer bekritiseerd werd, al met al zette dit Melanchton aan tot het schrijven van een goed en helder theologisch stuk. De confessie werd uiteindelijk op 25 juni voorgelezen op de rijksdag.

Dan willen we nu kort kijken naar de confessie zelf: het karakter van dit stuk, het stuk heeft lange tijd als normatief gegolden, maar dat is nooit haar intentie geweest, zij is een door omstandigheden opgedrongen uitleg van wat er geleerd wordt in evangelisch kerken op grond van de Schrift, met ook een afkeuring en veroordeling van ketterijen. Uiteindelijk is de enige grondslag voor belijden de heilige schrift, zoals ook verwoord aan het einde van de confessie.

We mogen niet vergeten dat er sinds de confessie eeuwen verstreken zijn, de kloosters, missen en bisschoppen van toen, zijn niet die van nu. Op sommige punten is de Rooms-Katholieke kerk zelfs officieel teruggekomen.

Er zijn twee versies van de Augsburgse confessie: de onveranderde (invariata) en de veranderde (variata). De variata is een door Melanchton gewijzigde versie, uitgegeven in 1540, ten behoeve van een geloofsgesprek met Calvijn. Een van de punten die gewijzigd is, is: het avondmaal:

De onveranderde Augsburgse Confessie zegt in artikel 10: ’ _.. .dat lichaam en bloed van Christus waarlijk aanwezig zijn en uitgedeeld worden in de maaltijd van de Heer…’ _ De veranderde Augsburgse Confessie (1540) heeft hier: ‘.. .dat met brood en wijn waarlijk worden aangeboden het lichaam en bloed van Christus aan hen die eten in de maaltijd van de Heer’ Er waren nog enkele veranderingen aangebracht die de tekst van 1530 onrecht deden.

Uiteindelijk is in het Formulier van Eendracht (Formula Concordiae) gekozen voor de eerste, onveranderde Augsburgse Confessie van 1530. Deze confessie vormt dan ook mede de grondslag van de Lutherse gemeenten in Nederland en andere delen van de wereld.

Hieronder is de tekst van de Onveranderde Augsburgse Confessie (OAC) te downloaden.

Kleine catechismus

In 1529 werd de kleine Catechismus (en de grote Catechismus) geschreven, met als doel de gewone mensen en priesters onderwijs te geven. Het kennisniveau van mensen in de dorpen was vaak erbarmelijk en met deze catechismussen kon er onderwezen worden in de ‘basiselementen’ van het Christendom. De kleine Catechismus was gericht op het gewone volk, de grote op priesters.

Ze behandelen de apostolische geloofsbelijdenis, het onze vader, de doop, de belijdenis en vergeving, het avondmaal.

De kleine catechismus wordt her en der nog steeds gebuikt als instructie of referentiemateriaal en is ook als belijdenisgeschrift opgenomen in de Protestantse Kerk.

Ook de kleine catechismus is hieronder te downloaden.

door: ds. Bohlken, laatst bijgewerkt op: 06-07-2007